• Arjan

De Grote Ecologische Omwenteling

We zouden wel eens midden in een Grote Ecologische Omwenteling kunnen zitten. Een groeiend aantal mensen ziet in dat verandering nodig is. Als we bekijken wat de schoolstakingen van Greta Thunberg teweeg brengen, of naar de uitstraling van het Aardhuis-project, of naar de acties van de groep Extinction Rebellion dan worden de grote ecologische problemen steeds duidelijker op de kaart gezet. Na de agrarische en de industriële revoluties uit het verleden is dit wellicht de derde Grote Omwenteling.


In haar boek Stories of the Great Turning vertelt Joanna Macy verhalen van gewone mensen die in hun dagelijks leven hebben gereageerd op de roep om duurzamer te leven. Het boek beantwoordt de vraag ‘Wat kan ik zelf doen’ middels de belangrijkste vaardigheid van de mens: verhalen vertellen en zo kennis, ideeën, inspiratie en hoop verspreiden.


De tijd van de Grote Omwenteling

Joanna Macy: “De verhalen in mijn boek zijn van gewone mannen, vrouwen en jongeren die van koers veranderen en in hun gedachten, hun leven en hun gemeenschappen de basis te leggen voor een rechtvaardigere en duurzamere wereld. De verhalen verdienen het om verteld te worden - het zijn de verhalen die we veel moeten horen. Want toekomstige generaties zullen op dit historische moment terugkijken en dan zien hoe revolutionair onze tijd was. Iets dat we zelf niet zien.”

Voor ons, die nu leven, is het lastiger om zich bewust te zijn van de omvang van de huidige overgang van een industriële en gemilitariseerde diepgewortelde groeisamenleving naar een ecologische levensondersteunende beschaving. Het reguliere onderwijs en de reguliere media bieden geen instrumenten om de wereld op een andere manier te kunnen zien. Toch herkennen grote sociale denkers de huidige overgang als de derde Grote Omwenteling in de geschiedenis van de mensheid, vergelijkbaar in omvang en reikwijdte met de agrarische en industriële revoluties.

Zoals alle revoluties behoort ook deze aan ‘het volk’.

In deze omwenteling zijn het niet de industriëlen of partijpolitici, niet de militaire generaals of mediaberoemdheden die de hoofdrol spelen. De kracht van de ecologische revolutie ligt in het feit dat ze afkomstig is van mensen van alle leeftijden en achtergronden, die zich inzetten voor het leven zelf. Hun motivatie komt voort uit een grote bewondering voor het leven, die verder gaat dan het persoonlijke of groepsgewin.”


Een eenvoudig geloof in de goedheid van het leven

Joanna Macy: “Van kinderen die de beekjes herstellen voor het paaien van de zalm, tot buren in de binnenstad die een tiny forest aanleggen, van milieuactivisten die hoog in bomen zitten tegen de illegale houtkap, tot talloze klimaatacties om de uitstoot van broeikasgassen te beperken: er is wereldwijd een enorme golf van menselijke inspanningen. Elk van deze initiatieven heeft zijn eigen intrinsieke motivatie, of het oorspronkelijke doel nu wordt bereikt of niet. En zelfs als het gewenste resultaat niet wordt bereikt, is de winst van grote waarde door alles wat er in het proces is geleerd over de inhoud van het probleem, maar ook over moed en de kracht van samenwerking.

Grete Thunberg brengt veel op gang.

Toch is het niet moeilijk om je volledig af te keren van het ecologische proces dat nu gaande is. We zijn allemaal bang dat het misschien al te laat is, en dat dus elke inspanning in wezen zinloos is. Elke strategie die we kunnen uitstippelen lijkt zo beperkt in vergelijking met de enorme krachten die omgaan in het militair-industriële complex. Het steeds snellere tempo van vernietiging en vervuiling heeft ons misschien al voorbij een kritisch punt gebracht. Daar waar ecologische en sociale systemen onherstelbaar uiteen vallen.


Dus is de grootste vraag: hoe leer je omgaan met onzekerheid. Hoe gooi je al je passie in een project als je er niet zeker van bent dat het gaat werken. Hoe raak je los van een te grote focus op het bereiken van resultaten met je acties. Dat loslaten is cruciaal, want levende systemen zijn creatief en flexibel en laten steeds weer nieuwe patronen, verbanden, oplossingen en ontwikkelingen zien. Het heeft geen zin om exact te willen voorspellen wat toekomstige omstandigheden zullen zijn en wat daarbinnen mogelijk is.


We hebben geen blauwdruk voor de toekomst, maar we hebben wel dit moment. In plaats van een heldere strategie om de Grote Omwenteling tot stand te brengen, kunnen we hooguit richtlijnen opstellen om nu zo goed mogelijk door te gaan en op het juiste spoor te blijven, met een eenvoudig geloof in de goedheid van het leven.”


1. Werk vanuit dankbaarheid

Joanna Macy: “We hebben het vermogen om in dit wonderlijke, zelf-organiserende universum te leven. Met zintuigen om de wereld te ervaren, longen die het ademen, en organen die er voedsel uit halen. Hoe verbazingwekkend is het om te leven, met een zelf reflecterend bewustzijn dat ons in staat stelt om keuzes te maken, en waarmee we dus ook kunnen kiezen voor het behoud van onze wereld. De Grote Omwenteling omvat een heel scala aan menselijke mogelijkheden: (a) acties om de vernietiging te vertragen door onze economisch gestuurde oorlogen tegen de mens en de natuur, (b) het verzinnen van nieuwe manieren om voedsel te verbouwen en energie op te opwekken, en (c) een verschuiving in het bewustzijn richting een nieuwe manieren van weten en de relatie tot elkaar en tot het levende organisme dat we aarde noemen. Een verschuiving van de bestaande paradigma's. Er zijn duizenden manieren om deel te nemen aan de Grote Omwenteling.”


2. Wees niet bang voor onzekerheid

Joanna Macy: “Dit is een duistere tijd vol problemen, waarin oude systemen en eerdere zekerheden uit elkaar vallen. Als levende cellen in een groter lichaam voelen we zelf het trauma van de wereld. Het is natuurlijk en zelfs gezond dat we dat doen, want het toont aan dat we deel zijn van het wereldwijde leven. Dus wees niet bang voor het verdriet dat je voelt, of voor de woede of angst: deze reacties komen niet voort uit een persoonlijke pathologie, maar uit de diepte van de verbondenheid met de wereld. Heb respect voor die pijn en zie het als een teken van onze onderlinge verbondenheid. Toen de Zen meester Thich Nhat Hanh werd gevraagd naar de beste strategieën om onze wereld te redden van sociale en ecologische problemen, gaf hij aan: "Wat we het meest nodig hebben is om het huilen van de aarde te voelen in onszelf.” Ofwel: als we dat leren voelen, ontdekken we dat onze pijn voor de wereld en onze liefde voor de wereld hetzelfde is en worden we sterker.


3. Durf te dromen

Joanna Macy: “We kunnen niet maken wat we niet eerst durfden te dromen of te visualiseren. In de huidige high-tech consumptiemaatschappij, met steeds meer elektronische afleidingen, is onze verbeelding het meest onderontwikkeld. Ze is verschraald ten opzichte van onze mentale capaciteiten. Toch is kracht van de verbeelding, van het dromen, nooit zo hard nodig geweest als nu.


Bedenk eens hoeveel van de dingen om ons heen begonnen zijn als iemands droom. Er was een tijd dat vrouwen geen stemrecht hadden en dat de slavenhandel als essentieel voor de economie werd gezien. Om iets te veranderen, moeten we inzien dat het anders kan zijn. Alles wordt twee keer gecreëerd. Er is een mentale of eerste schepping, en een fysieke of tweede schepping voor alle dingen."


4. Bundel je krachten

Joanna Macy: “Wat je ook wilt bijdragen aan de Grote Omwenteling: doe het niet alleen. Onze hyper-individualistische concurrerende geïndustrialiseerde cultuur heeft mensen van elkaar geïsoleerd, waardoor angst, conformiteit, gehoorzaamheid en daarbij op grote schaal eenzaamheid zijn ontstaan. Grote Omwenteling is een teamonderneming. Het ontstaat vanuit spontane synergetische interacties, waarin mensen hun gemeenschappelijke doelen en gaven ontdekken. Sommigen zien in de Grote Omwenteling een immuunreactie van de levende Aarde als levend organisme, op de crises waar we nu mee te maken hebben."


5. Jij hebt recht van spreken

Joanna Macy: “Het tijd om onze ware autoriteit te laten zien. Elk deeltje, elk atoom en elke cel in ons lichaam gaat terug naar het ontstaan van ruimte en tijd. In die zin ben jij zo oud als het universum, met een leeftijd van ongeveer 14 miljard jaar. Je huidige lichaam is al zo'n 4 miljard jaar door de Aarde voorbereid op het huidige moment. Dus je hebt het absolute recht om op te staan en namens de Aarde te handelen. Wanneer je het woord neemt op een gemeenteraadsvergadering, of een bos beschermt tegen sloop, of getuigt op een hoorzitting over nucleair afval, dan doe je dat niet uit persoonlijk belang, maar uit de volledige autoriteit van je 14 miljard jarige bestaan.


Het mooie van de Grote Omwenteling is dat iedereen vanuit zijn eigen achtergrond bijdraagt. We hebben allemaal unieke capaciteiten en unieke verhalen te vertellen. Allemaal kunnen we anderen inspireren. En daarom hebben we elkaars verhalen nodig....”


Dit artikel is een samenvatting van de introductie voor het boek Stories of the Great Turning, van Joanna Macy, uitgegeven door Vala Publications en eerder verschenen op UPLIFT.

13 keer bekeken

Reizen, kijken, filosoferen. Schrijven. Want culturen zijn inspirerend, natuur intrigerend en de kosmos oneindig creatief. Bronnen - voor prachtige verhalen.

Lees meer over mij

© 2020 by Arjan Mulder created at Wix.com

Arjan Mulder