• Arjan

Activist redt niet langer de wereld (video)

Bijgewerkt: jan 8

De Britse schrijver en voormalig milieuactivist Paul Kingsnorth leeft in de natuur en wil weer naar de aarde luisteren. Met 'duurzaam' palmt de industrie ons in - is zijn overtuiging. Je redt er de aarde niet mee. Paul heeft zijn ambities bijgesteld en vindt het nu belangrijker om het goede voorbeeld aan zijn kinderen te geven.


Tekst: De beschaving voorbij, VPRO-gids, Frank Mulder


Kingsnorth heeft de antiglobalisten verlaten en ook de paneldebatten en de opiniepagina’s. Hij is met zijn gezin gaan wonen in de natuur, in een Iers dorp, om te leren voedsel te verbouwen en paddenstoelen te vinden, om te leren werken met de zeis en te leren luisteren naar de wildernis. En om boeken en gedichten te schrijven.


Paul Kingsnorth

We moeten stoppen met praten over milieu, of over natuur, alsof dat iets is wat los van ons staat, buiten onszelf, dat we in stukjes kunnen hakken en analyseren en kunnen beheersen. Het leven is meer dan de mens. Er is een wildernis die groter is dan wij en waar wij deel van zijn. ‘Ik heb een sterk gevoel dat de aarde leeft,’ zegt Kingsnorth in een interview. ‘De wereld is geen machine, het is een groots web van leven, waaronder een vreemd religieus mysterie borrelt.’ Maar om dat mysterie te horen, moet je uit de machine van de beschaving stappen en stil worden.



Ingekapseld

‘Alleen al tijdens mijn leven is een kwart tot de helft van al het wild op aarde verdwenen’, schreef hij in een essay dat te lezen is in de bundel Confessions of a Recovering Environmentalist (2017). Het zijn tekenen aan de wand. Maar de milieubeweging blijft hopen dat we de wereld gaan redden met een of ander verdrag of een of andere schone technologie. We blijven geloven ‘dat er een Beweging nodig is om de leugens te onthullen die de Slechte Mannen met Macht vertellen om te voorkomen dat de Mensen opstaan en doen wat ze allemaal zouden willen doen als ze de Waarheid zouden horen’. Maar ze vergeten één ding: mensen willen de waarheid helemaal niet horen. En de groenen? Die hebben zich laten inkapselen. Hun strijd tegen de doorgaande verwoesting van de wereld door onze grenzeloze consumptie heet tegenwoordig ‘duurzaamheid’, erger nog: CO2-reductie.


Samen met een gelijkgestemde, Dougald Hine, schreef Kingsnorth in 2009 een manifest, met de naam Uncivilization, ‘on-beschaving’. Ze formuleerden drie stellingen. Eén: ‘We leven in een tijd van sociale, economische en ecologische des­integratie en we willen deze realiteit eerlijk onder ogen zien.’ Twee: ‘We verwerpen het geloof dat zegt dat de samenloop van crises kan worden gereduceerd tot een verzameling “problemen” die we technisch of politiek kunnen “oplossen”.’ En drie: ‘We geloven dat de wortels van deze crises liggen in de verhalen die we onszelf vertellen: de mythe van vooruitgang, de mythe van de mens in het centrum van alles, en de mythe van de scheiding tussen mensen en “natuur”.’


Kritiek uit de milieubeweging

Kingsnorth oogst veel kritiek van voormalige medestrijders die hem zien als verrader, als nihilist, als iemand die zich verkneukelt om de ondergang van de wereld. Maar dat is niet terecht, vindt hij. Hij keert zich niet tegen actie of politiek. Maar wel tegen valse hoop. Tegen organisaties die zeggen dat we met één grote actie de wereld kunnen redden, terwijl ze weten dat dat zo helemaal niet kan.


Hij geeft de wereld helemaal niet op, zegt hij. Als je het idee toelaat dat we alles misschien wel gaan verliezen, schrijft hij, dan ontstaat er ineens ruimte. Ruimte voor het ontdekken van schoonheid, en betekenis, en kleine dingen die je kunt doen om de wereld een beetje mooier te maken. ‘Veel groene mensen voeren actie voor de planeet Aarde, maar hebben met geen enkel specifiek deel daarvan een band.’


Kleinschalig de natuur redden

Paul, zijn vrouw Indiase vrouw Nav en hun twee kinderen wilden gaan onderzoeken wat het betekent om lokaal te leven, om geworteld te zijn op een bepaalde plaats. Ze wilden de natuur in, de beschaving uit, en daarom kochten ze een stuk grond in Ierland, waar ze nu wonen. ‘Ik word steeds meer aangetrokken door het idee dat er op z’n minst kleine plekjes kunnen bestaan waar leven en karakter, en schoonheid en betekenis blijven. Als ik één daarvan kan beschermen tegen verwoesting, dan is dat misschien al genoeg.’


Paul en zijn gezin hebben fruitbomen geplant en proberen te leven van het land. Ze geven hun beide kinderen thuisonderwijs. En hij schrijft, vanuit zijn boshut, om te vertellen over de samenhang tussen mensen en plaatsen en wat het voortdurende breken van die samenhang betekent voor onze ziel en voor de wilde schoonheid van de wereld. Je kunt daar pas op afstemmen als je de beschaving achter je laat, de techniek, de schermen, de illusies en de pretenties. Het is die fluistering waar hij op wil afstemmen als hij romans schrijft: ‘Dat het land tegen je spreekt, en dat het hongerig is, en dat het iets wil, en dat het dat zal krijgen, of je dat nu wil of niet.’ In cursussen leert hij inmiddels ook andere schrijvers om te luisteren naar de stem van de wildernis.

Klik op de foto of klik hier voor de aflevering van Tegenlicht.

Reizen, kijken, filosoferen. Schrijven. Want culturen zijn inspirerend, natuur intrigerend en de kosmos oneindig creatief. Bronnen - voor prachtige verhalen.

Lees meer over mij

© 2020 by Arjan Mulder created at Wix.com

Arjan Mulder