Ik word blij van reizen, schrijven, filosoferen en publiceren. Want de wereld is inspirerend, mensen zijn bijzonder en de natuur is creatief. Dat maakt elke reis tot bron van prachtige verhalen.  Lees meer over mij

© 2020 by Arjan Mulder created at Wix.com

Arjan Mulder
  • Arjan

Onze planeet als organisme

Bijgewerkt: 1 mei 2019

De Gaia-hypothese stelt dat alle levende en niet-levende elementen op de aarde samenwerken als één groot organisme dat tracht om de planeet te handhaven als een fitte en prettige leefomgeving. De hypothese werd bedacht in het begin van de jaren zeventig door de Britse chemicus James Lovelock en later uitgewerkt samen met de Amerikaanse biologe Lynn Margulis. Gaia werd ooit bespot maar het is tijd om het idee te laten herleven.


copyright 2019 The New York Times – Ferris Jabr


Hoewel de Gaia-hypothese bij het grote publiek enthousiast werd ontvangen, hebben veel wetenschappers het in eerste instantie bekritiseerd en belachelijk gemaakt. Microbioloog John Postgate was het meest heftig: "Gaia - Grote Moeder Aarde! Het planetaire organisme", schreef hij in New Scientist. "Ben ik de enige bioloog die er vervelende stuiptrekkingen van krijgt en een gevoel van onwerkelijkheid wanneer de media me weer eens uitnodigen om het serieus te nemen?”

De Gaia-hypothese stelt dat alle levende en niet-levende elementen van de aarde één groot organisme vormen.

Maar na verloop van tijd is het wetenschappelijk verzet tegen Gaia afgenomen. Dr. Lovelock werkte in zijn vroege geschriften de misvatting in de hand dat de levende aarde naar een optimale staat verlangt. Maar de essentie van zijn hypothese - het idee dat het leven transformeert en in veel gevallen de planeet reguleert - bleek vooruitziend en volledig waar te zijn. Wij en alle levende wezens zijn niet alleen bewoners van de aarde, wij zijn zelf de aarde – voortgekomen uit haar fysieke structuur en een motor van haar wereldwijde cycli. Hoewel sommige wetenschappers nog steeds terugdeinzen voor de vermelding van Gaia, zijn deze inzichten onderdeel geworden van de reguliere wetenschap.

De Gaia-hypothese veronderstelt dat de aarde één groot levend organisme is.

"Het is tijd om Gaia opnieuw te bekijken", zei Adam Frank, astrofysicus aan de Universiteit van Rochester. "Het leven is niet iets dat óp aarde is ontstaan, maar iets dat mét de hele aarde heeft plaatsgevonden," zei David Grinspoon, astrobioloog aan het Planetary Science Institute. "Juist de feedback tussen de levende en niet-levende delen van de planeet maken de planeet verschillend van wat hij anders zou zijn. Zoals Dr. Margulis schreef: "De aarde, in biologische zin, heeft een lichaam dat wordt ondersteund door complexe fysiologische processen. Het leven is een fenomeen op planetair niveau en het aardoppervlak van de aarde leeft al minstens 3 miljard jaar. De wetenschap heeft nooit een heldere universeel aanvaarde definitie van ‘leven’ vastgesteld, alleen een lange lijst van kenmerken. En daaraan voldoet de Aarde: ze heeft een zeer georganiseerde structuur, een membraan, dagelijkse ritmes, ze verbruikt energie, slaat dit op en transformeert het, en nu mensen planeten willen koloniseren, wie zegt dan dat planeten niet in staat zijn zich voort te planten?


De mens als brein en bewustzijn van de aarde. Wij zijn ecologisch verantwoordelijk.

Als de aard leeft is de mens het brein - het bewustzijn - van de planeet. Wij hebben de aarde haar bewustzijn gegeven. Op deze manier bekeken, kan onze ecologische verantwoordelijkheid niet duidelijker zijn. Door de uitstoot van broeikasgassen hebben we niet alleen het klimaat veranderd; we hebben een de wereld als levensvorm ernstig verwond en het biologische ritme ervan ernstig verstoord. Geen enkel ander lid van de levende gemeenschap van organismen heeft ons bevoorrechte gezichtspunt en inzicht. Niemand anders kan de pezen en vaten van onze planeet zien.

Mensen zijn het bewustzijn van de planeet. Zo bekeken, is onze ecologische verantwoordelijkheid duidelijk.

Alleen wij kunnen ervoor kiezen om de aarde in leven te houden. De afgelopen jaren heeft het Amazone regenwoud te kampen gehad met ongewoon intense en frequente droogteperiodes, die sommige wetenschappers in verband hebben gebracht met ontbossing en bosbranden. Het zou gemakkelijk zijn om deze ecologische verschuivingen als geïsoleerde en lokale tragedies te zien, maar die loskoppeling is een illusie.

Bezien door de bril van Gaia is de benarde toestand van de Amazone vergelijkbaar met het aftappen van onze gemeenschappelijke aderen en slagaders. "Wij maken deel uit van deze aarde en kunnen daarom onze zaken niet geïsoleerd bekijken", schreef Dr. Lovelock. "We zijn zo gebonden aan de aarde dat de koortsen van de aarde ook onze koortsen zijn.”


Auteur Ferris Jabr werkt als wetenschapsjournalist bij The New York Times.

44 keer bekeken