• Arjan

Het meten van welzijn

Bijgewerkt: 6 mei 2019

Welzijn en geluk zijn niet in geld uit te drukken. En veel zaken die wél in geld zijn uit te drukken, bevorderen het welzijn helemaal niet. Toch is economische groei nog altijd dé graadmeter voor 'succes’ in de westerse wereld . Maar persoonlijke geluk meet je er dus niet mee. Er zijn alternatieve manieren om vooruitgang, groei en geluk realistischer te meten. Daniel Christian Wahl beschrijft er een aantal.


In 1968 houdt senator Robert Kennedy een beroemde toespraak waarin hij aangeeft: 'Ons bruto nationaal product (BNP) meet de activiteiten van fabrieken die de lucht vervuilen, het effect van sigarettenreclame en de inzet van ambulances om onze snelwegen vrij te maken na ongelukken. Het meet de verkoop van speciale sloten voor onze deuren en de exploitatie van gevangenissen voor de mensen die ze openbreken. Het meet de vernietiging van bossen en het verlies van onze natuur. Het meet de productie van napalm en nucleaire kernkoppen en gepantserde auto's voor de politie om de rellen in de steden te bestrijden, en de televisieprogramma's die het geweld verheerlijken om gewelddadig speelgoed aan onze kinderen te kunnen verkopen.’


Kennedy gaat verder: ‘Tegelijk houdt het bruto nationaal product geen rekening met de gezondheid van onze kinderen, met de kwaliteit van hun onderwijs of het plezier van hun spel. Het meet niet de pracht van onze poëzie of de kracht van onze huwelijken, de intelligentie van ons publieke debat of de integriteit van onze ambtenaren. Het meet noch ons verstand noch onze moed, noch onze wijsheid noch ons leren, noch ons mededogen noch onze toewijding. Het meet kort gezegd alles, behalve datgene wat het leven echt de moeite waard maakt.’


Geluk en groei zijn meer dan geld en bezit

Daniel Wahl: “Het zou goed zijn een onderscheid te maken tussen kwantitatieve en kwalitatieve groei. Het westerse economische systeem meet financiële stromen, maximaliseert die en noemt dat groei. Maar dat systeem negeert de kwalitatieve factoren van geluk volledig. Zoals Senator Kennedy in zijn beroemde toespraak al duidelijk maakte, verbeteren veel van de dingen die geld kosten en die tot kwantitatieve groei leiden onze samenleving niet, terwijl andersom heel veel factoren die wel bijdragen aan onze levenskwaliteit niet (alleen) in geld kunnen worden uitgedrukt.


In het BNP zijn veel zaken opgenomen die nauwelijks kunnen worden omschreven als een bijdrage aan ons gezamenlijke geluk: consumptie van sigaretten, verkeersopstoppingen en ongelukken, milieurampen die grote schoonmaakoperaties en oorlog vereisen. Die hebben een negatief effect op het menselijk welzijn en zijn tegelijkertijd ‘goed’ voor de economie.

Ook zijn er veel dingen die ons overduidelijk gelukkig maken, maar die niet zijn opgenomen in het BNP: liefde, vriendschappen, een levendige en betrokken gemeenschap, vrijwilligerswerk, vrije tijd, etc. Om het welzijn van individuen, gemeenschappen en ecosystemen echt te meten, hebben we iets nodig dat meer genuanceerd meet. In de afgelopen jaren is een groeiend aantal alternatieve indicatoren ontwikkeld. Die alternatieven beogen een evenwichtiger en genuanceerder beeld te geven van het menselijk welzijn en de gezondheid van ecosystemen als basis voor een gezonde economie.”


Het meten van groei en geluk

Daniel: “Het collectief accepteren van het BNP als belangrijkste maatstaf voor welzijn heeft ertoe bijgedragen dat wij onszelf vooral zijn gaan zien als consumenten. Door de consumptie te verhogen, groeit de economie en daarmee ook het collectieve welzijn – zo wordt ons voorgehouden. Gelukkig zien steeds meer mensen de beperkingen van het BNP als enige maatstaf voor welzijn.


Interessant genoeg zien we in de westerse geïndustrialiseerde wereld dat tot 1970 welzijn gelijk op gaat met het BNP, maar daarna niet meer. Na 1970 dalen alle alternatieve maatstaven voor welzijn, terwijl het BNP continu is gestegen. Het lijkt er sterk op dat de correlatie tussen economische groei en maatschappelijk welzijn boven een bepaald niveau van materiële welvaart, nog maar heel zwak is. En dat punt heeft de geïndustrialiseerde wereld al lang bereikt, zoals blijkt uit onderstaande grafiek.”


Genuine Progress Indicator (GPI) ontwikkeld door economen

Een van de bekendste duurzaamheidsindicatoren is de Genuine Progress Indicator (GPI), die naast het BNP rekening houdt met een grote verscheidenheid aan indicatoren, waaronder de kosten van woon-werkverkeer, van verkeersongevallen, van industriële ongevallen, van criminaliteit, geluidsoverlast, irrigatiewatergebruik, water-, lucht en bodemverontreiniging, van bodemverarming, verlies van inheemse bossen, uitputting van niet-hernieuwbare energiebronnen, klimaatverandering en aantasting van de ozonlaag, probleemgokken en nog veel meer. Terwijl in Amerika het BNP al vele jaren is gestegen, is de GPI is gedaald. Een aantal economen heeft meegewerkt aan de ontwikkeling van deze indicator.


Human Development Index (HDI) door de Verenigde Naties

De Human Development Index (HDI) is een maat voor de menselijke ontwikkeling die door het Ontwikkelingsprogramma van de Verenigde Naties is gecreëerd. De HDI meet de prestaties in een land in drie dimensies: levensverwachting, geletterdheid van volwassenen en de onderwijs inschrijvingsratio en het BNP per hoofd van de bevolking.



De HDI heeft veel invloed gehad op het bij overheden, bedrijven en internationale organisaties onder de aandacht brengen van aspecten van ontwikkeling die gericht zijn op keuzevrijheden, en niet alleen op het inkomen. Onderstaande grafiek laat zien hoe de verschillende landen presteren met betrekking tot de HDI en geeft de relatieve bijdrage van de verschillende factoren in de HDI.


Happy Planet Index (HPI) van de New Economic Foundation

De Happy Planet Index (HPI) is een innovatieve nieuwe maatstaf, ontwikkeld door de New Economics Foundation in Londen. Het meet de ecologische efficiëntie waarmee het menselijk welzijn wordt gegenereerd. De HPI bestaat uit vier indicatoren: levensduur, subjectieve gevoelens van welzijn, economische ongelijkheid en ecologische voetafdruk. De Happy Planet Index probeert te identificeren hoeveel hulpbronnen burgers van verschillende landen nodig hebben om een lang en gelukkig leven te leiden.


Bruto Nationaal Geluk (BNG) in Bhutan

Bhutan heeft besloten het welzijn van het land te meten in Bruto Nationaal Geluk. Het BNG concept is gebaseerd op de vooronderstelling dat echte ontwikkeling van de menselijke samenleving plaatsvindt wanneer materiële en spirituele ontwikkeling naast elkaar plaatsvinden om elkaar aan te vullen en te versterken. De vier pijlers van BNG zijn de bevordering van een rechtvaardige en duurzame sociaal-economische ontwikkeling, het behoud en de bevordering van culturele waarden, het behoud van de natuurlijke omgeving en de instelling van goed bestuur.



Groei en geluk – een holistische benadering

Daniel: “Welke alternatieven we ook gebruiken voor het meten van welzijn, wat echt belangrijk is, is dat we het succes van onze economie en het welzijn van onze samenlevingen beginnen te meten op meer verschillende manieren dan alleen het BNP. Nog belangrijker in deze verschuiving dan de eigenlijke numerieke metingen is de holistische benadering en het hele systeemdenken waarin we worden uitgenodigd om het scala aan instrumenten te verbreden dat we gebruiken om ons aanwijzingen te geven over de vraag of we het goed doen. We hebben meerdere perspectieven en holistisch denken nodig, als we een verstandige weg naar een complexe toekomst willen uitstippelen.”


Dit artikel is een uittreksel uit ‘The Economic Design Dimension’ van de online cursus ‘Design for Sustainability’ van Gaia Education door Daniel Christian Wahl. Daniel bewerkte hiervoor een hoofdstuk uit zijn boek ‘Designing Regenerative Cultures’.

0 keer bekeken

Reizen, kijken, filosoferen. Schrijven. Want culturen zijn inspirerend, natuur intrigerend en de kosmos oneindig creatief. Bronnen - voor prachtige verhalen.

Lees meer over mij

© 2020 by Arjan Mulder created at Wix.com

Arjan Mulder